Featured

Land of compromise: สถาบันซาร์รัสเซียกับความพยายามเปลี่ยน(ไม่)ผ่านสู่ประชาธิปไตย

เมื่อภาพการปราบปรามประชาชนผู้รักสงบในการประท้วงเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นทั้งกับรัฐบาล รัฐธรรมนูญ และสถาบันกษัตริย์เกิดขึ้นในเย็นวันที่ ๑๖ ตุลาคม ๒๐๒๐ ผู้ศึกษาเรื่องรัสเซียในไทยจำนวนมากต่างนำภาพดังกล่าวไปเปรียบกับเหตุการณ์ “อาทิตย์เลือด” เมื่อวันที่ ๒๒ มกราคม ๑๙๐๕ ที่กรุงเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก จักรวรรดิรัสเซียในทันที ในคราวนั้นรัฐบาลซาร์ได้ยิงปราบปรามผู้ประท้วงที่เป็นพระและแรงงานที่เดินเข้าไปอย่างสงบเพื่อยื่นข้อเรียกร้องต่อซาร์หรือจักรพรรดิรัสเซียให้ความเป็นธรรมกับแรงงานที่ถูกปลดอย่างไม่เป็นธรรม รวมถึงปฏิรูปเงื่อนไขการทำงานและการเมือง เหตุการณ์อาทิตย์เลือดดังกล่าวได้นำไปสู่คลื่นการปฏิวัติในรัสเซียและดินแดนอาณานิคมที่เรียกว่า“ปฏิวัติ ๑๙๐๕” หรือ “การปฏิวัติรัสเซียครั้งแรก”

ผลของเหตุการณ์นั้นทำให้กษัตริย์รัสเซียปกครองประเทศตามรัฐธรรมนูญเป็นครั้งแรก แม้จะมีความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองอย่างสำคัญเกิดขึ้น หากแต่การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวก็ไม่ได้ช่วยรักษาสถาบันซาร์รัสเซียอยู่มั่นคงสถาพรเมื่อมีการปฏิวัติล้มระบอบกษัตริย์ในที่สุดในการปฏิวัติเดือนกุมภาพันธ์ (ตามปฏิทินจูเลียนซึ่งตรงกับเดือนมีนาคม ๑๙๑๗ ตามปฏิทินปัจจุบัน) และต่อด้วยการปฏิวัติสังคมนิยมเดือนตุลาคมเมื่อเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกัน

บทความนี้มุ่งสำรวจตำแหน่งแห่งหนของสถาบันซาร์รัสเซียท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงในสถานการณ์การเมืองยุโรปและสถานการณ์การเมืองโลก ความพยายามต่อรองของกลุ่มอำนาจเมื่อความเปลี่ยนแปลงในปี ๑๙๐๕ เลี่ยงไม่ได้ และลำดับเหตุการณ์ที่นำไปสู่ความล้มเหลวของความพยายามรักษาระบอบซาร์ไว้ เมื่อการปกครองในระบอบกษัตริย์ใต้รัฐธรรมนูญสิ้นสุดลงในเดือนมีนาคม ๑๙๑๗ ซึ่งจะทำให้เราเข้าใจบริบทที่เกิดขึ้นกับการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ได้ดียิ่งขึ้น

Continue reading “Land of compromise: สถาบันซาร์รัสเซียกับความพยายามเปลี่ยน(ไม่)ผ่านสู่ประชาธิปไตย”
Featured

ข้อเสนอเรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาของกลุ่มราษฎร 2563 และ(การไม่มี)บทบาทของพรรคอนาคตใหม่

เราไม่มีทางเข้าใจการเกิดขึ้นของม็อบได้ หากไม่มองเป็นการต่อเนื่องของการเคลื่อนไหววิพากษ์วิจารณ์สถาบัน อย่างน้อยในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา

เดิมทีกลุ่มที่ก้าวหน้าที่สุด อย่างกลุ่มของเพนกวิ้น รุ้ง อาจจะเป็นคนส่วนน้อย แต่ภายในเวลาไม่กี่เดือน ข้อเรียกร้องของพวกเขากลายเป็นข้อเรียกร้องหลัก เพดานนี้จะไม่ลดแน่ และเราต้องมองว่าเรื่องปฏิรูปสถาบัน เป็นเรื่องที่กลุ่มทุกกลุ่มเห็นตรงกัน ดังนั้น ถึงตอนนี้ คำถามที่ว่า “ทำไมนักศึกษาถึงออกมา?” มันจะตอบไม่ได้เลย ถ้าไม่ถามว่า “ทำไมนักศึกษาถึงวิจารณ์เจ้า?”

Continue reading “ข้อเสนอเรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์ภูมิปัญญาของกลุ่มราษฎร 2563 และ(การไม่มี)บทบาทของพรรคอนาคตใหม่”
Featured

นักเรียนไทยโพ้นทะเลเสวนา ตอน ๑: “ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์? การเดินทัพทางไกลของสังคมไทย”

การเสวนาเรื่อง “ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์?: การเดินทัพทางไกลของสังคมไทย” นี้ เป็นตอนแรกของชุด “สถาบันกษัตริย์ในสมัยเปลี่ยนผ่าน” โดยบล็อกนักเรียนไทยโพ้นทะเล

ชุดการเสวนานี้ เกิดจากความตั้งใจของกลุ่มนักเรียนไทยโพ้นทะเล ในการร่วมสนับสนุนการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยในประเทศไทย โดยเป็นการส่งเสริมการขบคิด พูดคุย ถกเถียง ในประเด็นเรื่องยุคเปลี่ยนผ่านของสถาบันกษัตริย์ ทั้งของไทยและของต่างประเทศ ถือเป็นแนวทาง “วิชาการ” ที่เข้ามาเสริมการเคลื่อนไหวในระยะหลังที่มีเพิ่มมากขึ้นในหมู่นักเรียนไทยในต่างประเทศ คือการชุมนุม และการล่ารายชื่อออกแถลงการณ์

พวกเราเห็นว่า ประเด็นเรื่องการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์นั้น เป็นประเด็นที่ไม่ควรหลีกเลี่ยงซุกไว้ใต้พรม โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันที่นักศึกษาและประชาชนบนท้องถนนนำมาเป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องหลัก เราควรเผชิญหน้ากับคำถามนี้โดยตรง ผ่านการพูดคุยที่มีเหตุผล พวกเราหวังว่าชุดการเสวนานี้ ซึ่งจะนำเสนอกรณีศึกษาเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ในหลายประเทศและหลายยุคสมัย และซึ่งกลั่นกรองมาจากประสบการณ์ของนักศึกษาไทย ที่ได้เรียนรู้ ใช้ชีวิต คิด อ่าน ในต่างประเทศ จะช่วยเสริมสร้างองค์ความรู้ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นในเรื่องการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ และหวังว่าองค์ความรู้นี้ จะเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มที่เคลื่อนไหวและต่อบุคคลทั่วไปที่สนใจ เพื่อเอาไปสานต่อ อภิปรายขยายผลต่อไป

ในตอนแรกนี้ ดิน บัวแดงชวนอติเทพ ไชยสิทธิ์มาคุยถึงการเรียกร้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ในปัจจุบันของคณะราษฎร ๖๓ ผ่านบทความล่าสุดสองชิ้นของเขา คือ ๑.) ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ และ ๒.) ปฏิรูปสถาบันกษัตริย์: การเดินทัพทางไกลของสังคมไทย

ทำไมการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ถึงเป็นเรื่องเร่งด่วนและควรยึดเป็นหนึ่งในข้อเสนอหลักในปัจจุบัน? ในอดีตเคยมีการเรียกร้องให้ปฏิรูปสถาบันกษัตริย์หรือไม่? สมศักดิ์ เจียมธีรสกุลเป็นใคร สำคัญยังไง? บทบาทของนักการเมืองควรเป็นเช่นไร? ขอเชิญผู้ที่สนใจติดตามรับชม “นักเรียนไทยโพ้นทะเลเสวนา” ตอนแรกได้ ผ่านทางช่อง Youtube และรับฟังเป็น podcast ได้ผ่าน SoundCloud

บันทึกว่าด้วยขบวนการชาวนาไห่เฟิง (แปล)

สมาคมชาวนาไห่เฟิง

บันทึกว่าด้วยขบวนการชาวนาไห่เฟิง
บันทึกว่าด้วยขบวนการชาวนาไห่เฟิง (海丰农民运动)

ลัทธิสังคมนิยมคือหนึ่งในความคิดและอุดมการณ์จากต่างชาติที่ดึงดูดความสนใจของเหล่าปัญญาชนจีนในช่วงสองทศวรรษแรกของศตวรรษที่ 20 ผู้สมาทานลัทธิมาร์กซ์ได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังชัยชนะของการปฏิวัติบอลเชวิคในรัสเซีย ปี ค.ศ. 1917 จากนั้นในปี ค.ศ. 1921 พรรคคอมมิวนิสต์จีนก็ได้ถือกำเนิดขึ้น ในช่วงปี ค.ศ. 1920s พรรคคอมมิวนิสต์จีนซึ่งเพิ่งกำเนิดขึ้นใหม่นั้นมีฐานสนับสนุนอยู่ในเขตเมือง เช่น ปัญญาชนและผู้ใช้แรงงานที่มีการรวมตัวเป็นสหภาพ ในช่วงนี้เองที่การจัดตั้งชาวนาได้มีความคืบหน้าขึ้น

ด้านล่างนี้เป็นส่วนหนึ่งจากบันทึกของเผิงพ่าย (ค.ศ. 1896-1929) เกี่ยวกับความพยายามบุกเบิกจัดตั้งสหภาพชาวนาขึ้นในช่วงปี ค.ศ. 1921-1923 เผิงพ่ายเริ่มมีความสนใจในลัทธิสังคมนิยมของชาวนาขณะที่เขาศึกษาอยู่ในประเทศญี่ปุ่นช่วงปี ค.ศ. 1918-1921 ต่อมาเขาได้เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์จีนเมื่อเดินทางกลับจากประเทศญี่ปุ่นและเริ่มนำความคิดสู่การปฏิบัติ บันทึกนี้ครอบคลุมเรื่องราวความสำเร็จในช่วงต้น ก่อนที่เพิงผ่ายจะต้องหลบหนีจากตำบลไห่เฟิงเมื่อเจ้าหน้าที่รัฐท้องถิ่นตัดสินใจกำจัดสหภาพชาวนา

Continue reading “บันทึกว่าด้วยขบวนการชาวนาไห่เฟิง (แปล)”

สถาบันกษัตริย์ รัฐประหาร และการเปลี่ยนผ่านสู่สาธารณรัฐในกรีซ

“… ระบอบกษัตริย์​คืออะไร? มันอ้างความชอบธรรม​ในการใช้อำนาจมาจากที่ใดหรือ? มันได้ให้อะไรที่เป็นประโยชน์​ต่อมนุษยชาติบ้าง? ระบอบกษัตริย์​คือซากเดนของทรราชที่​มนุษยชาติในวันเวลาที่ดำมืดที่สุดและโง่เขลาที่สุดในประวัติศาสต​ร์ของพวกเรา​ต้องถูกบีบบังคับให้ยอมรับโดยน้ำมือแห่งความโลภและความทุรยศ​ แหล่งความชอบธรรม​เดียว​ที่มันอ้างอิงคือดาบของโจรนักปล้นสะดม​และความไร้หนทางสู้ของเจ้าของทรัพย์​ ประโยชน์​ของมันต่อมนุษยชาติหามีไม่​ ยกเว้นเสียแต่จะประเมินคุณค่า​ของมันด้วยตัวอย่างแห่งชัยชนะอันเลวทราม​และความเอาเปรียบอย่างหน้าด้านๆ… “

James Connolly, Visit of King George V, 1910

เมื่อพูดถึงสถาบันกษัตริย์กับการรัฐประหาร กษัตริย์ฆวน คาร์ลอสของสเปนได้รับการพูดถึงมากที่สุด เพราะการปฏิเสธรัฐประหารของกษัตริย์หนุ่มมีส่วนทำให้สถาบันกษัตริย์สเปนดำรงมาได้จนถึงปัจจุบัน (แม้พฤติกรรมของตัวเขาเองในวัยชราก็ดูจะมีบทบาทสั่นคลอนสถานะของสถาบันกษัตริย์สเปนในปัจจุบันไม่น้อยทีเดียว) ผมขอเขียนถึงกรณีของกษัตริย์คอนสแตนตินที่ ๒ กษัตริย์หนุ่มที่พยายามเข้ามาบทบาททางการเมืองโดยตรงและสนับสนุนการรัฐประหารบ้าง

Continue reading “สถาบันกษัตริย์ รัฐประหาร และการเปลี่ยนผ่านสู่สาธารณรัฐในกรีซ”

มองพระจันทร์แล้วคำนึงถึงคนไกล (望月懷遠)

เทศกาลไหว้พระจันทร์ (Mid-Autumn Festival) ปีนี้ ตรงกับวันที่ ๑ ตุลาคม เนื่องในเทศกาลนี้เอง ผมจึงนึกถึงบทกวี "望月懷遠"หรือ “มองพระจันทร์แล้วคำนึงถึงคนไกล” ของจาง จิ่วหลิง(张九龄)ขุนนางราชวงศ์สมัยถัง

ผมได้เขียนพู่กันและแปลบทกวีเป็นภาษาไทยดังนี้

海上生明月,天涯共此時。
情人怨遙夜,竟夕起相思。
滅燭憐光滿,披衣覺露滋。
不堪盈手贈,還寢夢佳期。

Continue reading “มองพระจันทร์แล้วคำนึงถึงคนไกล (望月懷遠)”

หนังสือมือสองที่มีประวัติศาสตร์ของมันเอง (The Origins of Chinese Bolshevism by Michael Y. L. Luk)

วันนี้เมื่อปีที่แล้วผมได้เข้าไปร้านหนังสือมือสองเจ้าประจำ เป็นร้านเล็กๆ ที่มีแต่ลูกค้าหน้าเดิมๆ วันนี้รู้สึกประหลาดใจนิดหน่อยที่มีหนังสือฝ่ายซ้ายรวมทั้งหนังสือสายวิจารณ์เหมาหรือสตาลินอยู่หลายเล่ม คิดในใจว่าเจ้าของที่เป็นซ้ายเก่าที่ตาย ญาติเลยเอาหนังสือมาปล่อย หรือไม่ก็ฝ่ายซ้ายสักคนที่เลิกเป็นซ้ายแล้วเอาหนังสือเก่ามาปล่อย

อันที่จริงเคยเกิดเหตุการณ์แบบนี้ขึ้นเหมือนกัน ไปร้านหนังสือมือสองกับอาจารย์สมศักดิ์ ร้านแรกผมเจอหนังสือเรื่องจีนคลาสสิคหลายเล่มที่ผมอยากได้ หมดเงินไปเป็นร้อยยูโร โดนอาจารย์ล้อว่าหมดเงินเยอะ แต่พอไปอีกร้านหนึ่ง อาจารย์แกเจอหนังสือฝ่ายซ้ายชุดที่แกมีอยู่แล้วที่เมืองไทยแต่แกไม่มีที่นี่ สรุปหมดกันไปคนละร้อยกว่ายูโร จำไม่ได้ว่าใครหมดไปมากกว่ากัน

Continue reading “หนังสือมือสองที่มีประวัติศาสตร์ของมันเอง (The Origins of Chinese Bolshevism by Michael Y. L. Luk)”

จำลองประวัติศาสตร์ 6 ตุลาฯ – ปราศรัยโดยสยาม ธีรวุฒิ เช้ามืดวันที่ 6 ตุลาคม 2554

ผมค้นไฟล์เก่าๆ แล้วไปเจอคลิปจำนวนหนึ่ง ซึ่งถ้าจำไม่ผิดสำนักข่าวประชาไทเป็นคนถ่ายเอาไว้ แล้วในวันนั้นมาฝากไว้ที่ผม คลิปที่ว่านี้ไม่แน่ใจว่าประชาไทได้เผยแพร่ไหม แต่ผมหาไม่เจอ เจอแต่รายงานสั้นๆ (Edit: ประชาไทแก้ไขลิ้งค์แล้ว ผู้ที่สนใจสามารถเข้าไปดูคลิปเต็มได้)

คลิปทั้งหมด 37 คลิป เป็นการจำลองเหตุการณ์ 6 ตุลาฯ ถ่ายไว้ในช่วงเช้ามืดวันที่ 6 ตุลาคม 2554 ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ กลุ่มหลักที่เป็นคนจัดกิจกรรมนี้ คือกลุ่มประกายไฟการละคร

ในที่นี้ ผมตัดเฉพาะส่วนของสยาม ธีรวุฒิมาลง เพื่อเป็นการรำลึกถึงเขา ที่ถูกเผด็จการและศักดินาอุ้มหายอย่างโหดเหี้ยม

Continue reading “จำลองประวัติศาสตร์ 6 ตุลาฯ – ปราศรัยโดยสยาม ธีรวุฒิ เช้ามืดวันที่ 6 ตุลาคม 2554”

นักการเมืองที่ชื่อปิยบุตร

ตั้งแต่เมื่อทนายอานนท์เดินสายอภิปรายเรื่องสถาบันกษัตริย์ในม็อบ “เสกคาถาผู้พิทักษ์ปกป้องประชาธิปไตย” เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม และที่เชียงใหม่ในวันที่ 9 สิงหาคม และโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อ “กลุ่มธรรมศาสตร์และการชุมนุม” เสนอข้อเรียกร้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ 10 ข้อในวันที่ 10 สิงหาคม

ดูเหมือนว่ากระแสปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ทั้งหมดจากภาคประชาชนนี้ แทบไม่ได้ถูกนำมาอภิปรายอย่างจริงจังจากฝ่ายการเมืองฝั่ง “ประชาธิปไตย” เห็นเพียงแต่ออกมาในลักษณะสนับสนุนการแสดงความคิดเห็นของนักศึกษา แต่ไม่มีการผลักดันรณรงค์ให้เป็นวาระของพรรคหรือมีการอภิปรายใดๆ ในสภา ทั้งนี้ อาจเพราะนักการเมืองฝ่าย “ประชาธิปไตย” หลายคน มีลักษณะ “ฉวยโอกาส” คือเห็นว่ากระแสนี้มาแรงในคนรุ่นใหม่ จึงไม่พลาดโอกาสในการได้ “ไลค์” ง่ายๆ โดยการออกมาพูดเท่ๆ แต่ไม่ได้ “อิน” หรือเข้าใจประเด็นเรื่องนี้อย่างจริงจัง และไม่แม้แต่คิดที่จะนำไปผลักดันให้เป็นจริงขึ้นมา

Continue reading “นักการเมืองที่ชื่อปิยบุตร”

ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์?

ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์? เป็นสิ่งที่ปฏิเสธไม่ได้ว่าในปัจจุบัน ความศรัทธาต่อสถาบันกษัตริย์กำลังถูกสั่นคลอน ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากพฤติการณ์ส่วนตัวของสมาชิกพระราชวงศ์แต่เพียงเท่านั้น ในทางตรงกันข้าม ความเปลี่ยนแปลงนี้เป็นผลผลิตของสถานะและบทบาทของสถาบันกษัตริย์ที่ไม่เป็นประชาธิปไตย ที่อนุญาตให้สถาบันกษัตริย์เข้ามามีส่วนร่วมในความขัดแย้งทางการเมืองตลอดมา สถานะทางวัฒนธรรมและการเมืองที่ล้นเกินของสถาบันกษัตริย์ ทำให้บทบาททางการเมืองนี้ไม่เคยถูกตั้งคำถามอย่างเป็นวงกว้าง ประชาชนที่มีความกล้าหาญตั้งคำถามต่อสถาบันกษัตริย์ กลับได้รับการคุกคามทั้งทางกฎหมายและวิธีนอกกฎหมาย สถาบันกษัตริย์กลายเป็นพลังที่ส่งอิทธิพลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อการเมืองไทยอย่างกว้างขวาง แต่ประชาชนคนไทยจำนวนไม่น้อยกลับยอมหลับตาข้างหนึ่งและหลอกตนเองว่าการไม่พูดถึงสถาบันกษัตริย์ในวันนี้จะทำให้ฝันร้ายผ่านพ้นไปได้ แต่การหนีปัญหาย่อมไม่ใช่ทางออกของปัญหา และปัญหาสถานะและบทบาทของสถาบันกษัตริย์ที่ไม่เป็นประชาธิปไตยไม่ใช่ฝันร้าย แต่คือความเป็นจริง ถึงเวลาแล้วที่ประชาชนชาวไทยจะต้องร่วมกันอภิปรายถึงปัญหาสถานะและบทบาทของสถาบันกษัตริย์อย่างตรงไปตรงมา และต่อไปนี้คือเหตุผลว่าทำไมการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์จึงเป็นสิ่งที่จำเป็นและเร่งด่วน

Continue reading “ทำไมต้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์?”